TIS POT BEARING (TPB)


Tanım

 

TİS Pot Bearing (TPB) cihazı, TİS Teknolojik İzolatör Sistemleri A.Ş. tarafından üretilen farklı yapı elemanlarını (üst yapı ve alt yapı) birbirine bağlamak ve elemanlar arasında oluşan kuvvet ve deplasman etkileşimlerini düzenlemek üzere yapılarda kullanılan çanak mesnet tipidir. TPB mesnetlerin çalışma prensibi temel olarak üst yapıda oluşan kuvvetleri istenen oranda alt yapıya iletmek ve üst yapıdaki etkilerin oluşturduğu dönmelere ve aşağıda listelenen temel etkilerin oluşturacağı diğer hareket taleplerine izin vermektir.

 

• Yükler

• Betonda rötre ve genleşme

• Sismik etkiler

• Sıcaklık değişimleri
 

TPB mesnetler, başta TS EN 1337-2 ve TS EN 1337-5 olmak üzere TS EN 1337’nin tüm ilgili kısımlarında belirlenmiş şartlara uygun olarak tasarlanmıştır.
 

Tipler

 

TPB mesnetler, düzenlenmesi gereken bu kuvvet ve deplasman etkileşimlerine göre 3 farklı tipte üretilmektedir. TİS A.Ş.’nin ürettiği çanak mesnetler aşağıda listelenmiştir.


• Sabit çanak mesnet : TPB-FX

• Serbest kayıcı elemanlı çanak mesnet : TPB-FS

• Kılavuzlu kayıcı elemanlı çanak mesnet : TPB-GS

 

TPB-FX TBP-FX

 

TPB-FX TBP-FX, çanak şeklindeki çelik bir elemanın içinde yer alan kauçuk yastık ve kauçuk yastığın üzerine basan ve dönme hareketini sağlayan çelik pistondan oluşmaktadır. Bu tip mesnetler, tüm yönlerdeki yatay deplasman taleplerine karşı koyar ve üst yapının sadece herhangi bir yatay eksen etrafında dönmesine izin verir. Çanak içerisinde yer alan kauçuk yastık, her tarafından sınırlandırılmış olduğu için çok yüksek düşey yükler altında sıkıştırılamaz bir sıvı gibi davranarak bu düşey yükün oluşturduğu basınca karşı yüksek dayanım oluşturur ve kauçuk içindeki kesme deformasyonu ile pistonun dönmesini sağlar. Ayrıca, üst yapıda var olan ve ona bağlı pistona aktarılan yatay kuvvetleri, piston-çanak duvarı teması aracılığıyla çanağa ve dolayısıyla alt yapıya iletir.

 

 

 

TPB-FS

 

TPB-FS, TPB-FX tipi mesnetin üzerinde yatay doğrultuda herhangi bir yöne kayabilen bir plakanın yerleştirilmesiyle oluşturulmaktadır. Bu yüzeyi, piston üzerine sabitlenen üzeri çukurlu bir PTFE levha ve bu PTFE levhanın üzerinde yer alan, alt yüzeyine polisajlanmış paslanmaz çelik yerleştirilen kayıcı bir plaka oluşturmaktadır. Bu kayma yüzeyi, PTFE levhanın çukurlarında yer alan yağın da katkı sağladığı düşük sürtünme ile, üst yapının alt yapıya göre tüm yatay yönlerde hareketine izin vermektedir. Ayrıca üst yapıda var olan yatay kuvvetleri alt yapıya aktarmamaktadır. 

 

 

TPB-GS

 

TPB-GS, TPB-FS tip mesnet ile neredeyse aynıdır ancak bu tip mesnette, PTFE yerleştirilmiş piston üstü yüzeyin ortasında bir doğrultuda yerleştirilen bir kılavuz vardır. Ayrıca kayıcı üst plakada kılavuzun içine yerleşeceği bir oyuk bulunmaktadır. Kılavuz, üst plakanın sadece tasarım deplasmanı yönünde hareket etmesini sağlar ve diğer tüm yönlerde hareketi engelleyip o yönlerde oluşan yatay kuvveti, üst plaka-kılavuz teması aracılığıyla alt parçalara ve alt yapıya iletir.
 

 

Mesnet Elemanları

 

1. Çanak0

2. Kauçuk yastık ve iç conta

3. Piston

4. PTFE

5. Kızak

6. CM1 Kompozit malzeme

7. Üst plaka

8. Paslanmaz çelik

9. Ankraj cıvataları

10. Toza karşı koruyucu sistem

 

 

Malzeme Özellikleri

 

TPB mesnetin çanak, piston, kılavuz ve üst plakaları S355 yapı çeliğinden üretilmektedir. S355 çeliği, özellikleri iyi bilinen bir malzeme olması dolayısıyla hem tasarım hem de işleme süreçlerinde kolaylık sağlamaktadır. Ayrıca S355 yapı çeliği, çeşitli yapı yükleri altındaki performansıyla dayanımını kanıtlamıştır.


Çanak içinde yer alan, 60 MPa basınç dayanımı ve en az Shore A50 sertlik derecesine sahip kauçuk yastık,  düşey kuvvetin mesnete zarar vermeden alt yapıya iletilmesini ve kullanım süresi boyunca zarar görmeden oluşan dönme hareketlerine karşı dayanımı sağlamaktadır.


Pistonun kauçuk yastık üzerindeki dönme hareketleri sırasında yastığın çanak içerisinden çıkmasını veya sıkışma-açılma hareketi sırasında zarar görmesini engellemek için yüksek kalite POM veya karbon dolgulu PTFE conta kullanılmaktadır.


Kılavuzlu veya serbest kayıcı mesnetlerde, en az 90 MPa basınç dayanımına sahip oluklu PTFE ve kaydırıcı yağ kullanılmakta, bu malzemeler hem yüksek düşey basınç dayanımı, hem de düşük sürtünme katsayılı bir kayma yüzeyi sağlamaktadır.


Kılavuzlu kayıcı mesnetlerde, kılavuzun yan yüzeylerinde hem kayıcı bir yüzey sağlaması, hem de üst plakadan kılavuza aktarılan yatay yüklere dayanması için en az 200 MPa basınç dayanımına sahip ve düşük sürtünme katsayılı kompozit malzemeler kullanılmaktadır

}